11 września w historii Krakowa

Rok 1818: ogłoszono poszerzoną wersję konstytucji Wolnego Miasta Krakowa, akt, który przez niemal ćwierć wieku dawał miastu status jedynego w Europie enclave wolności między trzema mocarstwami zaborczymi. Dokument rozwijał uchwałę kongresu wiedeńskiego z 1815 roku, precyzując zasady rządzenia miastem przez Senat Izby Wyższej, gwarancje obywatelskie oraz neutralność Rzeczypospolitej Krakowskiej pod wspólnym protektoratem Austrii, Prus i Rosji. Choć wolności były dalekie od pełni, miasto stało się w tym okresie istną ostoją polskości: działał tu Uniwersytet Jagielloński, zjeżdżali konspiratorzy z wielu zaborów, a prasa i kalendarze kształtowały opinię publiczną.

Tego dnia w Krakowie:

1883. Z okazji 200. rocznicy odsieczy wiedeńskiej w budynku Sukiennic otwarto Muzeum Narodowe. Obchody wiedeńskiej rocznicy miały charakter zrywu narodowego, podkreślającego polską ciągłość wbrew polityce germanizacyjnej. Muzeum, dziś jedna z najważniejszych polskich instytucji muzealniczych, zaczynało od odsłonięcia w Sukiennicach pamiątkowych tablic i pierwszych darami obywateli.

1927. Wisła Kraków pokonała TKS Toruń aż 15:0. To najwyższe zwycięstwo w historii polskiej Ekstraklasy piłkarskiej, rekord, który po niemal wieku pozostaje niezepsuty. Sezon 1927 był pierwszym w dziejach ogólnopolskiej ligi, a "Biała Gwiazda" sięgnęła po raz pierwszy po tytuł mistrza Polski, podbijając serca kibiców na całych ziemiach.

1939. Kraków przeżywał pierwsze dni niemieckiej okupacji: wojska Wehrmachtu weszły do miasta 6 września, a 11 września działały już pierwsze struktury administracji okupacyjnej. Wkrótce miasto stanie się siedzibą Generalnego Gubernatorstwa.

Ciekawostka: rekord Wisły z 11 września 1927 roku do dziś figuruje w encyklopediach polskiej piłki nożnej. Niesamowite, że przez prawie sto lat żaden klub nie zdołał wygrać meczu z większą różnicą bramek.

Rocznice 11 września to swoista mieszanka historii miasta: od prawa i polityki Wolnego Miasta, przez narodziny instytucji kultury, po narodziny sportowych legend. Warto pamiętać o tych datach, bo składają się na wielobarwny obraz Krakowa, który przetrwał zabory, wojny i komunizm, zachowując przy tym ciągłość kulturową.

Źródła: Wikipedia (pl) – kalendarium 11 września; Wikipedia (en) – Timeline of Kraków; dzieje.pl – historii Polski serwis.