1489: odsłonięto ołtarz Wita Stwosza

15 sierpnia 1489 roku, na uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny — patronalne święto kościoła Mariackiego — odsłonięto gotycki ołtarz dłuta Wita Stwosza, do dziś jeden z najcenniejszych zabytków Krakowa.

1489 — ukończenie ołtarza mariackiego

Wit Stwosz przebywał w Krakowie od 1477 roku, a nad ołtarzem pracował 12 lat. Dzieło było gotowe na dzień Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (15 sierpnia) 1489. Koszt nastawy pokryły głównie zapisy testamentowe i składki krakowskiego mieszczaństwa — suma 2808 florenów odpowiadała rocznemu budżetowi miasta.

Największa gotycka nastawa Europy

Retabulum ma wymiary 11 na 13 metrów, a ponad 200 figur wyrzeźbiono z litych kloców lipowych. Centralną sceną jest Zaśnięcie Maryi; apostołom Stwosz nadał rysy ówczesnych krakowskich mieszczan, łącząc mistycyzm z naturalistycznym realizmem. Imię autora, zapomniane przez wieki, ustalił w 1824 roku Ambroży Grabowski.

Współczesne losy zabytku

We wrześniu 1939 roku prof. Karol Estreicher zdemontował figury i spławił je Wisłą do Sandomierza, chroniąc przed niemiecką grabieżą; ołtarz wrócił do kościoła Mariackiego w 1957 roku. Konserwację ukończono w 2021 roku, przywracając średniowieczną kolorystykę dzieła.

Badania dendrochronologiczne wykazały, że dęby na konstrukcję ołtarza ścięto w latach 1350–1472 w Puszczy Niepołomickiej — królewskim terenie łowieckim, co sugeruje, że budowę mogła wspierać para królewska.

• https://dzieje.pl/kalendarz-historyczny/15/8
• https://pl.wikipedia.org/wiki/15_sierpnia
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Ołtarz_Wita_Stwosza_w_Krakowie

Źródła: Wikipedia / dzieje.pl