1937: strajk chłopski objął Małopolskę

15 sierpnia 1937 roku Stronnictwo Ludowe ogłosiło na wiecu w Jarosławiu Wielki Strajk Chłopski, który w dniach 16–25 sierpnia objął przede wszystkim Małopolskę — największy protest rolników w dwudziestoleciu międzywojennym.

Ogłoszenie protestu

W niedzielę 15 sierpnia 1937 roku, w dniu tradycyjnie obchodzonym przez ludowców jako Święto Czynu Chłopskiego, SL proklamowało dziesięciodniowy strajk. Na krakowskim placu im. Sikorskiego zebrało się kilka tysięcy chłopów ze sztandarami i orkiestrami; komendant gminnej straży z Bieńczyc ogłosił rozpoczęcie protestu w imieniu ruchu ludowego.

Zasięg w Małopolsce

Strajk polegał na blokowaniu dróg do miast i wstrzymaniu dowozu żywności; najlepiej przygotowany i najbardziej powszechny był w Małopolsce, między Wisłą i Sołą a Sanem. Spośród 188 zgromadzeń odnotowanych przez policję aż 131 miało miejsce w Małopolsce. W Bochni, Tarnowie i Krakowie dołączyły do niego 24-godzinne strajki solidarnościowe robotników PPS; 25 sierpnia w Krakowie odbyła się wielka manifestacja solidarnościowa.

Bilans i pamięć

W starciach z policją zginęło kilkadziesiąt osób (dzieje.pl podaje 41 zabitych i ok. 4 tys. aresztowanych; Wikipedia — 44 zabitych i 5 tys. aresztowanych), a setki trafiło do więzień. Strajk, spacyfikowany przez władze sanacyjne, pozostaje jednym z największych protestów społecznych okresu międzywojennego, a jego ofiary upamiętniają miejsca pamięci w wielu wsiach Małopolski.

Termin strajku wybrano nieprzypadkowo — 15 sierpnia wypadał w połowie żniw, gdy w miastach kończyły się zapasy żywności, a w kościołach obchodzono Matkę Boską Zielną; już dzień wcześniej, 14 sierpnia, koła SL paliły ogniska jako zapowiedź wystąpienia.

• https://dzieje.pl/kalendarz-historyczny/15/8
• https://pl.wikipedia.org/wiki/15_sierpnia
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Strajk_chłopski_(1937)

Źródła: Wikipedia / dzieje.pl