wydanie archiwalne

W poniedziałek 1 września krakowscy policjanci z Wydziału Ruchu Drogowego skontrolowali 509 kierowców świadczących usługi przewozu osób. Ujawnili 199 wykroczeń i wykryli nietrzeźwego 67-latka przewożącego pasażerów.

Akcja „Taxi" to cykliczne działania policjantów z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Krakowie. W poniedziałek skontrolowali oni 509 kierujących, w tym 215 osób bez polskiego obywatelstwa. Zwracali uwagę na stan trzeźwości kierowców, stan techniczny pojazdów, sposób przewożenia pasażerów oraz uprawnienia do kierowania.

W rejonie Starego Miasta policjanci zatrzymali 67-latka, który mimo blisko promila alkoholu w organizmie świadczył przewóz osób. Łącznie ujawniono 199 wykroczeń: nałożono 141 mandatów, pouczono 55 osób, 3 wnioski o ukaranie skierowano do sądu, a 2 kierowcom zatrzymano prawo jazdy. Mundurowi zatrzymali też 8 dowodów rejestracyjnych.

W trakcie interwencji ujawniono 2 osoby przebywające nielegalnie na terenie Polski. Zostały przekazane Straży Granicznej.

Źródło: Komenda Miejska Policji w Krakowie

Zarząd Zieleni Miejskiej ogłosił przetarg na sadzenie drzew na Rynku Głównym — obejmuje roboty budowlane, nasadzenia oraz pielęgnację drzew do 2031 roku.

Projekt „Posadźmy drzewa na Rynku Głównym" wybrany przez mieszkańców w budżecie obywatelskim 2022, z rekordowym poparciem, przeszedł już kolejne etapy: w czerwcu wydano pozwolenie na budowę, a dokumentację przygotowali specjaliści Politechniki Krakowskiej. Koncepcja uzyskała pozytywną opinię służb konserwatorskich.

Zanim drzewa pojawią się na płycie Rynku, wykonawca przygotuje dla każdego drzewa podziemną donicę z podłożem zapewniającym korzeniom wodę i powietrze. Prace obejmą rozbiórkę i przebudowę fragmentów nawierzchni, ułożenie przepuszczalnych płyt oraz przebudowę części podziemnych sieci — elektrycznych, gazowych i kanalizacji deszczowej i ogólnospławnej. Wszystkie roboty będą prowadzone pod nadzorem archeologicznym, z poszanowaniem zabytkowego charakteru placu.

Zakres przetargu kończy się dopiero po latach pielęgnacji: wykonawca będzie odpowiedzialny za kondycję drzew do 2031 roku. Prace mają być etapowane, aby nie paraliżować funkcjonowania Rynku.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa

Rzeźba „Delfin” na osiedlu Górali w Nowej Hucie po pracach konserwatorskich odzyskała dawny wygląd i ponownie działa jako fontanna.

Prace konserwatorskie prowadził Zarząd Zieleni Miejskiej. Rzeźbę i nieckę fontanny dokładnie wyczyszczono wodą pod ciśnieniem, zrekonstruowano płetwy brzuszne delfina, a poluzowane warstwy lastryko usunięto i odtworzono w pierwotnej technologii. Uzupełniono wszystkie ubytki, a na koniec rzeźbę poddano hydrofobizacji — zabieg ma zwiększyć jej odporność na działanie czynników zewnętrznych.

Jak podaje ZZM, delfin „odzyskał swoją dawną funkcję i stał się fontanną”. Renowację dofinansowano ze środków programu własnego Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku „Rzeźba w przestrzeni publicznej dla Niepodległej – 2024”, pochodzących z budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Radio Kraków podkreślało, że fontanna po latach znów otrzymała wodę i może cieszyć mieszkańców osiedla.

To kolejny przykład odsłaniania przez miasto nowohuckiej sztuki plenerowej — rzeźby z lat budowy osiedli wracają do użytku po renowacjach finansowanych z zewnętrznych środków kulturalnych.

Źródła: Urząd Miasta Krakowa i inne

Od piątku 4 września w godz. od 6.00 rozpocznie się kolejny etap remontu torowiska na ul. Grzegórzeckiej — zamknięta dla ruchu zostanie tarcza skrzyżowania z ul. św. Łazarza i Al. Daszyńskiego.

Wykonawca wykona wykop na całej szerokości torowiska i zabuduje przejazd prefabrykowanymi płytami tramwajowymi. Zakres robót będzie podobny do prac prowadzonych na pozostałych odcinkach — obejmuje całkowitą wymianę torowiska wraz z warstwami konstrukcyjnymi. Zakończenie prac na tym skrzyżowaniu planowane jest na około dwa tygodnie, do 18 września.

Przypomnijmy, że wyłączone z ruchu tramwajowego pozostaje już torowisko na Grzegórzeckiej wraz ze skrzyżowaniem z ul. Blich. Ruch samochodowy na odcinku objętym remontem jest możliwy jedynie od Ronda Grzegórzeckiego do ul. Dietla. Zdaniem ZDMK cały remont, pomimo poszerzenia zakresu, ma się zakończyć 30 września zgodnie z harmonogramem.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa

Krakowscy policjanci zatrzymali 57-latka, który pod pozorem inwestycji wyłudził od 74-letniego mieszkańca Prądnika Białego 25 tysięcy euro oraz ponad 86 tysięcy złotych. Mężczyźnie grozi do 8 lat więzienia.

W czerwcu 74-latek z Prądnika Białego natknął się w internecie na reklamę inwestycyjną wykorzystującą wizerunki znanych osób. Po wypełnieniu formularza kontaktowego odebrał telefon od „doradcy finansowego", który przekonał go do inwestycji. Senior wykonał kilka przelewów na łączną sumę 25 tysięcy euro.

Pod koniec lipca fałszywy doradca namówił go na kolejną, rzekomo pilną inwestycję — tym razem 74-latek przekazał pod blokiem ponad 86 tysięcy złotych w gotówce. Gdy senior chciał wypłacić środki i zyski, usłyszał o „opłacie maklerskiej" w wysokości 15 tysięcy dolarów. Członek rodziny rozpoznał oszustwo i nakłonił go do zgłoszenia sprawy policji.

Kryminalni z Komisariatu Policji II w porozumieniu z seniorem zorganizowali odbiór gotówki. 28 sierpnia zatrzymali 57-latka, który przyszedł odebrać pieniądze. Usłyszał on zarzuty oszustwa i usiłowania oszustwa uczynionego stałym źródłem dochodu. Prokuratura zastosowała policyjny dozór i poręczenie majątkowe.

Źródło: Komenda Miejska Policji w Krakowie

Od września Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych przy ul. Igołomskiej 17A w Nowej Hucie jest czynny również w soboty, a w dni robocze do godz. 21.00.

Nowe godziny otwarcia PSZOK-u przy Igołomskiej: od poniedziałku do piątku 7.00–21.00 oraz w soboty 8.00–18.00. Dotychczas punkt pracował w węższym, wyłącznie roboczym oknie, co utrudniało dostarczenie odpadów osobom pracującym w godzinach urzędowania.

Miasto tłumaczy wydłużenie czasu otwarcia potrzebą ograniczenia dwóch problemów, z którymi Kraków mierzy się od lat: dzikich wysypisk oraz wyrzucania odpadów niebezpiecznych razem ze zmieszanymi. Łatwiej dostępny punkt selektywnej zbiórki ma zwiększyć liczbę prawidłowo oddawanych odpadów — od elektroodpadów, przez chemikalia, po gruz i odpady wielkogabarytowe.

PSZOK przy Igołomskiej to jeden z trzech miejskich punktów selektywnej zbiórki w Krakowie. Szczegółowy regulamin, lista przyjmowanych odpadów oraz obowiązujące limity są dostępne na stronie mpo.krakow.pl. Niektóre odpady — np. azbest czy opony — mogą podlegać odrębnym zasadom przyjęcia.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa

Bartosz Bocheńczak, kandydat Konfederacji na prezydenta Krakowa, zapowiedział, że po ewentualnym zwycięstwie w wyborach doprowadzi do zniesienia Strefy Czystego Transportu.

— Ja od razu deklaruję, jeżeli uda mi się zostać prezydentem, Strefa Czystego Transportu zostanie zniesiona. Nie będzie obowiązywała — mówił w wypowiedzi dla Radia Kraków.

Bocheńczak skrytykował decyzję poprzedniego prezydenta i Rady Miasta o objęciu ograniczeniami — według jego oceny — blisko 60 procent obszaru miasta. Jego zdaniem strefa prowadzi do wykluczania ekonomicznego mieszkańców Małopolski, którzy dojeżdżają do pracy w Krakowie własnymi samochodami. Kontrkandydatom zarzucił bezczynność i hipokryzję, przypominając, że kluby Koalicji Obywatelskiej, Lewicy i PiS-u oraz Łukasz Gibała popierały wprowadzenie strefy. Sztab kandydata zapowiedział akcję plakatową przypominającą, kto — w ocenie Bocheńczaka — odpowiada za wprowadzenie ograniczeń.

Strefa Czystego Transportu, uchwalona przez Radę Miasta po wieloletnich debatach o smogu, wraca jako jeden ze spornych tematów kampanii przed głosowaniem 27 września. Status kandydatury wymaga weryfikacji w rejestrze PKW/KBW.

Źródło: Radio Kraków

Na dwa tygodnie przed terminem zgłaszania kandydatów miasto przypomina komitetom wyborczym zasady rozpowszechniania materiałów wyborczych wynikające z tzw. uchwały krajobrazowej.

Zarząd Dróg Miasta Krakowa wyjaśnił, że tablice i urządzenia reklamowe zawierające materiały wyborcze podlegają uchwale Nr XXXVI/908/20 Rady Miasta Krakowa z 26 lutego 2020 r. Uchwała określa dopuszczalne nośniki, ich wymiary i strefy lokalizacji, nie zabrania natomiast umieszczania materiałów wyborczych na terenie gminy — mogą je rozpowszechniać komitety, o ile nie są sprzeczne z uchwałą i innymi przepisami oraz nie zagrażają bezpieczeństwu ruchu.

Niektóre formy stosowane w przeszłych kampaniach są niezgodne z uchwałą: banery i plakaty na ogrodzeniach, murach i ścianach budynków, materiały na słupach trakcyjnych i oświetleniowych oraz większość banerów na billboardach. Poza ograniczeniami pozostają reklama mobilna (pojazdy, rowery, megafony) i tzw. człowiek-reklama. Umieszczenie nośnika w pasie drogowym wymaga zezwolenia zarządcy drogi (procedura ZDMK-61) oraz wniosku zgodnie z procedurą ZDMK-82.

Niezgodność z uchwałą może skutkować postępowaniem z urzędu i karą finansową oraz nakazem doprowadzenia nośnika do zgodności. Informacje o tablicach przeznaczonych na obwieszczenia urzędowe i materiały komitetów — po jednej w każdej z 18 dzielnic — publikuje BIP Kraków. Statusy kandydatów relacjonuje się wyłącznie na podstawie rejestru PKW/KBW i Miejskiej Komisji Wyborczej.

Źródła: Zarząd Dróg Miasta Krakowa (ZDM), BIP Kraków – obwieszczenia urzędowe i plakaty wyborcze

Aleksandra Owca, kandydatka Partii Razem na prezydenta Krakowa, podczas konferencji na Azorach zażądała przyspieszenia budowy linii tramwajowych, które miasto planuje od dziesięcioleci.

— Potrzebujemy zbudować linie tramwajowe, które zostały zaplanowane lata, a czasem dekady temu i do dziś nie powstały. To nie tylko tramwaj na Azory. To także tramwaj na Kliny, które wciąż czekają na cywilizowany dojazd, czy na Rżąkę, gdzie znajduje się ogromny Szpital Uniwersytecki — mówiła kandydatka, przedstawiając komunikację miejską jako jeden z filarów swojego programu.

Pierwsze plany tramwaju na Azory pochodzą już z 1966 roku. Planowana, około dwukilometrowa trasa miałaby połączyć osiedle z istniejącą pętlą Krowodrza Górka. Owca przekonywała, że sprawną komunikację miejską trzeba mierzyć czasem, który mieszkańcy codziennie tracą na dojazdy, a nie tylko kilometrami wybudowanych tras.

Propozycje ogłosiła podczas kampanijnej trasy „Osiemnaście dzielnic – jeden Kraków”, w ramach której planuje odwiedzić wszystkie dzielnice miasta. Radio Kraków podało, że kandydatka zebrała wymaganą liczbę podpisów; status kandydatury wymaga weryfikacji w rejestrze PKW/KBW.

Źródło: Radio Kraków

14. edycja Festiwalu Zaklęte w Dyni zagości 13 września w godz. 15.00–18.00 w Parku Ratuszowym w Nowej Hucie. Organizatorem sąsiedzkiego przywitania jesieni jest Ośrodek Kultury Kraków-Nowa Huta. Wstęp jest bezpłatny.

Strefa warsztatowa zaproponuje m.in. plener malarski, warsztaty kokedamy i filcowania, tłoczenie oleju z pestek dyni oraz tworzenie botanicznych zakładek do książek. Dla miłośników ruchu przewidziano słynną festiwalową „dyniówkę” oraz gry i zabawy sportowe, a najmłodsi czekać będą w strefie malucha z kącikiem sensorycznym, wielkimi bańkami mydlanymi i czytaniem książeczki o przygodach Pana Dyni.

Na kiermaszu będzie można kupić dynie, miody, naturalne przetwory, autorskie rękodzieło i sztukę, a w strefie smaku pojawią się znane nowohuckie lokale. Uczestnicy wezmą też udział w loterii fantowej z nagrodami nawiązującymi do motywu dyni. Część warsztatów i animacji poprowadzą pracownicy klubów Ośrodka Kultury Kraków-Nowa Huta — zapisy na wybrane zajęcia odbywać się będą na miejscu wydarzenia.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa

Katarzyna Pakosińska wystąpi w piątek, 11 września o godz. 18.00 w Centrum Kultury Podgórza – Ośrodku Ruczaj z autorskim stand-upem muzycznym „Trzy Dekady Śmiechu”, podsumowującym 30 lat jej pracy artystycznej.

Współzałożycielka Kabaretu Moralnego Niepokoju (z którym występowała do 2011 roku) zaprezentuje na Ruczaju jubileuszowy program złożony z zabawnych monologów, anegdot i piosenek. Stałym elementem jej występów są też nieszablonowe improwizacje, które każdy wieczór czynią niepowtarzalnym.

Oprawę muzyczną koncertu przygotują Jacek Piskorz, Bartłomiej Pająk i Łukasz Zitans. Bilety są dostępne online, a szczegóły wydarzenia publikuje Centrum Kultury Podgórza na stronie ruczaj.ckpodgorza.pl.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa

W sobotę 5 września w godz. 16.00–21.00 na terenach zielonych przy TAURON Arenie Kraków odbędą się bezpłatne Letnie Koncerty — wystąpią Duberman, Vavamuffin i Paweł Kaczmarczyk, a dochód z charytatywnej licytacji pamiątek zasili rehabilitację Małgorzaty Herman-Kapuścińskiej.

Organizator potwierdził harmonogram: koncert plenerowy rozpocznie się o godz. 16.00, zakończenie o 21.00, wstęp wolny. Na scenie pojawią się krakowski zespół Duberman, legenda polskiego reggae Vavamuffin oraz pianista jazzowy Paweł Kaczmarczyk, związany m.in. z klubem U Muniaka.

Nowością względem pierwszej zapowiedzi są szczegóły licytacji charytatywnej. Pod młotek trafią unikatowe pamiątki z wydarzeń w TAURON Arenie — m.in. plakat z autografem Stinga, koszulka Taco Hemingwaya, plakat Alvaro Soler z autografem czy płyta Grzegorza Turnaua. Cały dochód przeznaczony zostanie na rehabilitację Małgorzaty Herman-Kapuścińskiej prowadzoną w krakowskim ośrodku PCRF; zbiórką kieruje Fundacja Votum.

Źródło: Tauron Arena Kraków

W piątek, 4 września, do krakowskich kin wchodzi kilkanaście premier — m.in. „500 mil”, „Młodsza siostra”, „Ktoś całkiem obcy” oraz „Dziecko nocy”, a wielkie ekrany powtórnie zagrają klasyki: „Absolwenta”, „Asteriksa i Obeliksa: Misję Kleopatrę” i „Autę”.

Wśród nowych tytułów znalazły się dramat „500 mil” Morgana Matthewsa, nagradzana „Młodsza siostra” Hafsii Herzi, „Ktoś całkiem obcy” Brandta Andersena oraz fiński horror „Dziecko nocy” Hanny Bergholm. Amatorom mocnych wrażeń przyjdzie na głos „Nie patrz w dół 2” w reżyserii braci Spierig, komedia „Spa Weekend” Jona Lucasa i „Tony” Matta Johnsona. Na widzów poszukujących seansu dla najmłodszych czeka animacja „Mira” Marie Limkilde.

Fani kina klasyk mogą powrócić do „Absolwenta” Mike'a Nicholsa, komedii „Asterix i Obelix: Misja Kleopatra” Alaina Chabata oraz „Auty” Johna Lassetera. Pełny tydzień uzupełnia kontrowersyjny horror „Teenage Sex and Death at Camp Miasma” Jane Schoenbrun.

Repertuar krakowskich kin — m.in. Agrafka, Kino Kika, Pod Baranami, Kijów, Mikro, Paradox, Sfinks oraz sieciówki — dostępny jest na kino.krakow.pl.

Źródło: Kino Kraków – premiery

W niedzielę 20 września w godz. 11.00–19.00 tereny zielone przy TAURON Arenie Kraków zamienią się w plenerową strefę edukacji ekologicznej — jubileuszowa, 10. edycja Wielkiej Lekcji Ekologii, z wstępem bezpłatnym.

W strefie wystawców (11.00–17.00) zaprezentują się miejskie jednostki, spółki, organizacje pozarządowe i uczelnie — m.in. Ekospalarnia Krakowskiego Holdingu Komunalnego, Zarząd Zieleni Miejskiej, ZTP, WOMAI czy AGH. Na uczestników czekają warsztaty, quizy, doświadczenia naukowe o wodzie, energii i bioróżnorodności oraz strefy relaksu dla rodzin.

W Plenerowych Namiotach Rozmów (11.00–15.00) o zanieczyszczeniu światłem, ochronie wód i zielonych miastach opowiedzą badacze z krakowskich uczelni i instytutów. Na scenie zagrają krakowskie domy kultury i zespoły, zaplanowano pokazy mody upcyklingowej oraz koncert Orkiestry Wieniawa (16.00–17.00), a na żywo powstaną ekomuralia Filipa Pieksy i Michała Masternego. Za zebrane pieczątki uczestnicy otrzymają sadzonki ziół, a dzień zakończy międzypokoleniowa potańcówka „Taneczne pożegnanie lata" (17.00–19.00).

Źródło: Tauron Arena Kraków

Urząd Statystyczny w Krakowie opublikował biuletyn statystyczny Krakowa za II kwartał 2026 r.: w pierwszej połowie roku przeciętne zatrudnienie w krakowskim sektorze przedsiębiorstw spadło o 1,7 proc., a przeciętne wynagrodzenie wzrosło o 5,8 proc. — do 11 944,73 zł brutto.

Sektor przedsiębiorstw zatrudniał w okresie styczeń–czerwiec 2026 r. przeciętnie 244,3 tys. osób — o 1,7 proc. mniej niż rok wcześniej (w województwie spadek wyniósł 0,9 proc.). Najmocniej kadr redukowano w działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej (minus 14,9 proc.), transporcie i gospodarce magazynowej (minus 6,3 proc.), handlu (minus 3,1 proc.) oraz informacji i komunikacji (minus 2,9 proc.). Zatrudnienie rosło za to w przetwórstwie przemysłowym (plus 8,7 proc.) oraz w administrowaniu i działalności wspierającej (plus 7,9 proc.). Informacja i komunikacja pozostaje największą sekcją krakowskiego rynku pracy — pracuje w niej 22,6 proc. wszystkich zatrudnionych w sektorze przedsiębiorstw.

Bezrobocie rejestrowane rosło szybciej niż w całym województwie. Na koniec czerwca liczba zarejestrowanych bezrobotnych była o 26,8 proc. wyższa niż rok wcześniej (w województwie — o 17,2 proc.), a stopa bezrobocia sięgnęła 2,8 proc. (o 0,6 punktu procentowego więcej). W pierwszym półroczu w Grodzkim Urzędzie Pracy zarejestrowało się 9,6 tys. osób — o 15,2 proc. więcej niż rok wcześniej; 44,6 proc. bezrobotnych to osoby pozostające bez pracy długotrwale.

Płace i liczba firm rosną mimo słabszego rynku pracy. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw wyniosło 11 944,73 zł (plus 5,8 proc. rok do roku); najwięcej zarabiano w informacji i komunikacji — 17 483,03 zł, najmniej w zakwaterowaniu i gastronomii — 6 520,68 zł. Do rejestru REGON na koniec czerwca wpisanych było 197,4 tys. podmiotów z siedzibą w Krakowie (plus 4,2 proc. rok do roku), choć w czerwcu nowych wpisów było o 11,2 proc. mniej niż przed rokiem. Wśród 597 badanych dużych firm niefinansowych przychody ogółem wzrosły o 11,7 proc., a wynik finansowy brutto osiągnął 6 304,9 mln zł (plus 5,0 proc.).

Budownictwo mieszkaniowe pokazuje rozjazd między oddawanymi a startującymi inwestycjami: w pierwszym półroczu oddano do użytkowania 4 501 mieszkań — o 64,8 proc. więcej niż rok wcześniej, natomiast rozpoczęto budowę 3 573 mieszkań — o 34 proc. mniej. Produkcja sprzedana budownictwa wyniosła 8 397,7 mln zł. Równolegle GUS opublikował lipcową infografikę „Wybrane dane o miastach na prawach powiatu województwa małopolskiego" oraz biuletyn statystyczny dla całego województwa.

Źródło: GUS Urząd Statystyczny w Krakowie

3 września 1865 roku w Makówcu Dużym na Mazowszu urodził się Konstanty Laszczka — rzeźbiarz, malarz i grafik, wieloletni profesor krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych i jej rektor.

1865 — narodziny Profesora

Syn chłopski z Mazowsza, kształcił się w Warszawie, a następnie w Paryżu (École nationale supérieure des Beaux-Arts pod kierunkiem m.in. Alexandre'a Falguière'a i Jeana-Léona Gérôme'a). W 1899 roku, na zaproszenie malarza Juliana Fałata, osiadł w Krakowie i objął katedrę rzeźby w Akademii Sztuk Pięknych — prowadził ją do 1935 roku, a w latach 1911–1912 był rektorem uczelni. Zmarł 23 marca 1956 roku w Krakowie, spoczął na cmentarzu Rakowickim.

Był jednym z założycieli Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka" (1897), przyjaźnił się ze Stanisławem Wyspiańskim i Leonem Wyczółkowskim, a do jego uczniów należeli m.in. Xawery Dunikowski i Olga Niewska. Znakomitą kolekcję jego dzieł posiada Muzeum Narodowe w Krakowie.

Uznawana za jedno z najpiękniejszych rzeźb cmentarza Rakowickiego „Anioł zemsty" to dzieło Laszczki. Artysta projektował też medale i plakiety oraz współpracował jako projektant z fabryką ceramiki Józefa Niedźwieckiego na Dębnikach pod Krakowem.

• dzieje.pl — Kalendarz historyczny 3 września
• Wikipedia — Konstanty Laszczka

Źródła: dzieje.pl, Wikipedia (Konstanty Laszczka)

3 września 1883 roku w Krakowie uroczyście otwarto c.k. Gimnazjum III, dziś II Liceum Ogólnokształcące im. Króla Jana III Sobieskiego — szkołę powołaną dla uczczenia dwusetnej rocznicy Wiktorii Wiedeńskiej.

1883 — nowe gimnazjum na Piasku

Placówka powstała jako C.K. III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego, upamiętniające zwycięstwo króla pod Wiedniem z 1683 roku. Pierwszą siedzibą była kamienica J. Goetza na rogu ulic Krupniczej i Podwale; w roku otwarcia zapisano do niej 544 uczniów. W 1897 roku szkoła przeniosła się do wzniesionego dla niej gmachu przy ulicy Jana Sobieskiego 9–13, zaprojektowanego przez architekta Józefa Sarego.

Po reformach międzywojennych działała jako „III Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie”, a dzisiaj funkcjonuje jako II LO — jeden z najbardziej znanych krakowskich liceów.

Gmach szkoły z 1897 roku jest zabytkiem wpisanym do rejestru zabytków (decyzja A-746 z 2 maja 1988 roku), a herb szkoły nosi łacińską dewizę Sobieskiego: „Si Deus Nobiscum Quis Contra Nos” — „Jeśli Bóg jest z nami, któż przeciwko nam”.

• Wikipedia — Kalendarium historii Krakowa
• Wikipedia — II Liceum Ogólnokształcące im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie

Źródła: Wikipedia (Kalendarium historii Krakowa), Wikipedia (II LO im. Króla Jana III Sobieskiego)

3 września 1929 roku w Krakowie zmarł Jan Kanty Steczkowski — adwokat i finansista, premier rządu powołanego przez Radę Regencyjną, dwukrotny minister skarbu odradzającej się Polski.

1929 — umiera szef rządu Regencji

Jan Kanty Steczkowski (ur. 16 października 1862 w Dąbrowie Tarnowskiej) zmarł w Krakowie w wieku 66 lat. Działacz Stronnictwa Prawicy Narodowej, w kwietniu 1918 roku objął tekę premiera rządu Królestwa Polskiego utworzonego przez Radę Regencyjną i kierował nim do października tegoż roku. Po odzyskaniu niepodległości ponownie był ministrem skarbu (1920–1921, rząd Wincentego Witosa), a wcześniej dyrektorem Polskiego Banku Krajowego i prezesem Banku Gospodarstwa Krajowego.

Pochowany w Krakowie, Steczkowski po niecałym roku spoczął już poza nim — w październiku 1930 roku jego prochy przeniesiono do Nagoszyna w powiecie ropczyckim. Tuż przed śmiercią, w 1927 roku, otrzymał Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

• dzieje.pl — Kalendarz historyczny 3 września
• Wikipedia — Jan Kanty Steczkowski

Źródła: dzieje.pl, Wikipedia (Jan Kanty Steczkowski)

W niedzielę 20 września o godz. 12.00 na Łące na Wesołej przy ul. Kopernika 19 odbędzie się Wesołe Święto Plonów — doroczna prezentacja produktów regionalnych z gmin Stowarzyszenia Metropolia Krakowska, z warsztatami kulinarnymi i panelem o bezpieczeństwie żywnościowym.

Organizatorem wydarzenia jest Krakowskie Biuro Festiwalowe. Na stanowiskach zaprezentują się goście z gmin okalających Kraków: dynie z Igołomi-Wawrzeńczyc, lawenda i wyroby rzemieślnicze z Biskupic, koronka klockowa z Zabierzowa oraz produkty bonifraterskie z Konar pod Mogilanami. Goście będą mogli produkty obejrzeć, posmakować i porozmawiać z wystawcami.

W programie znalazły się warsztaty kulinarne prowadzone przez przedstawicieli Wieliczki, a razem z Niepołomickim Polem Kultury uczestnicy przygotują kwiaty do krakowskich wianków. Skawińska Strefa Dzikiej Edukacji zaprosi do rozwiązywania „ziołowych zagadek", a na scenie wystąpią Zespół Pieśni i Tańca Zagórzanie oraz Koło Gospodyń Wiejskich Modlniczanki.

Świętu plonów towarzyszyć będzie panel o bezpieczeństwie żywnościowym oraz znaczeniu lokalnych produktów i krótkich łańcuchów dostaw. Przygotowana przez organizatorów gra stanowiskowa poprowadzi rodziny przez stoiska wszystkich wystawców.

Źródła: Turystyka Kraków – kalendarz wydarzeń, Krakowskie Biuro Festiwalowe

W niedzielę, 6 września na placu Szczepańskim odbędzie się plenerowa rekonstrukcja procesu zabójcy prezydenta Gabriela Narutowicza, a przed nią debata „Teatr i demokracja” z udziałem dyrektorów teatrów z Krakowa, Warszawy i Katowic. Wstęp na oba wydarzenia jest wolny.

Spektakl „Proces Eligiusza Niewiadomskiego” w reżyserii Bartosza Szydłowskiego jest rekonstrukcją procesu, który odbył się 30 grudnia 1922 roku przed Sądem Okręgowym w Warszawie. Pięć dni po objęciu urzędu w Zachęcie zginął pierwszy prezydent niepodległej Polski Gabriel Narutowicz, a zabójcą okazał się malarz i krytyk sztuki Eligiusz Niewiadomski, przekonany, że w imię „ratowania ojczyzny” ma prawo zabić.

Na „ławie oskarżonych” zasiądzie Krzysztof Zarzecki, a w obsadzie znajdziemy m.in. Juliusza Chrząstowskiego, Krzysztofa Głuchowskiego, Andrzeja Kłaka, Annę Oberc, Leszka Piskorza, Jacka Romanowskiego oraz Andrzeja Seweryna (wideo). Debatę „Teatr i demokracja”, zaplanowaną na godz. 18.00, poprowadzą Michał Olszewski i Jacek Wakar. Udział zapowiedzieli dyrektorzy krakowskich scen — Małgorzata Bogajewska (Teatr Ludowy), Krzysztof Głuchowski (Teatr im. J. Słowackiego), Dorota Ignatjew i Jakub Skrzywanek (Narodowy Stary Teatr), Bartosz Szydłowski (Łaźnia Nowa), Andrzej Wyrobiec (Bagatela) — a także Maja Kleczewska (Teatr Powszechny w Warszawie) i Robert Talarczyk (Teatr Śląski w Katowicach). Rekonstrukcja rozpocznie się około godz. 20.00.

— Nasze teatry realizują odmienne strategie artystyczne, ale jedno nas łączy: sprzeciw wobec populizmu, języka nienawiści i wątpliwych autorytetów — mówi Bartosz Szydłowski, zachęcając, by udział dyrektorów w wydarzeniu stał się czytelnym znakiem troski o demokrację.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa

W niedzielę 27 września o godz. 15.00 na Sali Teatralnej ICE Kraków zagra spektakl „Niespodziewany powrót" z Danielem Olbrychskim w roli głównej.

W spektaklu Daniel Olbrychski wciela się w postać aktora, który ma zagrać króla Leara. Temat mierzenia się z wielką szekspirowską rolą jest dla artysty osobisty — sam grał główne role w dramatach Szekspira.

Spektakl wpisuje się w wrześniowy repertuar Sali Teatralnej ICE Kraków. Bilety dostępne u organizatora.

Źródło: ICE Kraków – kalendarium

W sobotę 12 września o godz. 11.00 MCK organizuje spacer „Dębniki. Miasteczko willi i nietoperzy", poświęcony architektonicznym perełkom dawnej podkrakowskiej osady.

Uczestnicy poznają historię pierwszych mieszkańców Dębnik i dzieje miejsca, które z rzemieślniczej osady zamieniło się w dzielnicę willową. Przewodnicy pokażą ślady słynnych architektów oraz opowiedzą o nietoperzach, którym dzielnica zawdzięcza poetyckie drugie imię.

Spacer należy do cyklu Spaceruj z nami, którym MCK przybliża mniej oczywiste zakątki Krakowa. Zbiórka o godz. 11.00.

Źródło: MCK – Międzynarodowe Centrum Kultury

We wtorek 11 września o godz. 11.00 Międzynarodowe Centrum Kultury zaprasza na wykład „Karol Estreicher i walka o utracone dziedzictwo" z cyklu Dojrzali do sztuki.

Wykład poświęcony będzie prof. Karolowi Estreicherowi — jego wojennej ewakuacji zbiorów polskich i wieloletniej walce o odzyskanie zrabowanych dzieł sztuki. Prelegenci odpowiadą m.in. na pytanie, czy rzeczywiście dzięki profesorowi do kraju wróciło 26 wagonów wypełnionych polskimi dobrami kultury, a także przybliżą jego koncepcję przebudowy najstarszego średniowiecznego budynku Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Spotkanie należy do wrześniowej odsłony cyklu Dojrzali do sztuki, skierowanego do starszych odbiorczyń i odbiorców. Start o godz. 11.00 w siedzibie MCK przy Rynku Głównym 25.

Źródło: MCK – Międzynarodowe Centrum Kultury

Nowohuckie Centrum Kultury otworzy wrzesień wernisażami nowych wystaw czasowych — 3 września zaprezentowana zostanie fotografia Marzeny Kolarz „Ręce, głowa, serce".

Wernisaż wystawy „Marzena Kolarz. Ręce, głowa, serce" zaplanowano w NCK na 3 września. Ekspozycja fotograficzna to jedna z wrześniowych odsłon programu plastycznego centrum, obok malarstwa Damiana Bonka „Knightfall", prezentowanego od 2 września.

Obie wystawy obejmują różne przestrzenie wystawiennicze NCK i będą dostępne dla zwiedzających przez wrzesień. Szczegóły godzin podaje kalendarium Nowohuckiego Centrum Kultury.

Źródło: Nowohuckie Centrum Kultury

Wrześniowy program Pałacu Potockich prowadzi temat „pisarki o kobietach" — serią spotkań autorskich, wystawą „The Bright Depth" i cyklem Pałacu Spokoju KBF zaprasza do jednej ze swoich rezydencji przy Kracowskiej.

Tegoroczny wrzesień w Pałacu Potockich poświęcono kobiecym historiom. W ramach spotkań autorskich wystąpią m.in. Agnieszka Dauksza (9 września, o książce „Niedaleko pada granat od jabłoni"), ukraińska poetka Lubow Jakymczuk, stypendystka „Homines Urbani" w Willi Decjusza (tom „Róże i oręże"), Joanna Ostrowska — 24 września — o nowym wydaniu książki „Przemilczane. Seksualna praca przymusowa w czasie II wojny światowej" oraz Aneta Godyń, która 30 września zaprezentuje „Nieugięte. Jakie naprawdę były wiejskie kobiety".

Na program składają się też poranne rytuały cyklu Pałac Spokoju (5 września), warsztaty literackie dla dzieci z cyklu „Literackie Chwile" (13 i 20 września), spotkania festiwalu Krakowski Czas Kryminału z Markiem Krajewskim (15 września) i Weroniką Mathią (18 września) oraz literacki spacer śladami twórców pochowanych na Cmentarzu Salwatorskim (25 września). W dniach 11–27 września galerię Pałacu zapełni wystawa „The Bright Depth" z pracami artystów związanych z Krakowem i Frankfurtem nad Menem, zorganizowana z okazji 35-lecia partnerstwa obu miast; 19 września zagra w niej duet Die Blaue Blume, a finisaż z oprowadzaniem kuratorskim zaplanowano na 27 września o godz. 18.00.

Między 11 a 13 września pałac gości też VI Kongres Futurologiczny poświęcony badaniom nad przyszłością i twórczości Stanisława Lema. Na większość wydarzeń obowiązują darmowe wejściówki dostępne na stronie kbfbilety.krakow.pl.

Źródło: Krakowskie Biuro Festiwalowe (KBF)

W czwartek, 3 września o godz. 19.00, pianista Yehuda Prokopowicz otworzy w Krakowskim Forum Kultury tegoroczną edycję Silence Music Festival recitalem „Chapeau bas!”.

Koncert otwarcia zapowiada spotkanie czterech muzycznych światów: mazurki, ballada i miniatury fortepianowe Fryderyka Chopina, preludia Marii Szymanowskiej oraz kompozycje Ferenca Liszta i Béli Bartóka. Nad sceną zawiśnie mnóstwo kapeluszy — nawiązanie do artystycznego wizerunku pianisty i do francuskiego zwrotu „chapeau bas”, wyrażającego ukłon w stronę publiczności.

Yehuda Prokopowicz należy do najciekawszych pianistów młodego pokolenia. Jest półfinalistą XIX Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego, laureatem ponad 30 konkursów krajowych i międzynarodowych oraz stypendystą programu Młoda Polska i Paszportu „Polityki”. W tym roku wystąpił na Open'er Festival w Gdyni z orkiestrą Sinfonia Varsovia pod batutą Marty Kluczyńskiej.

Wstęp na wydarzenia Silence Music Festival jest bezpłatny. Organizatorzy zachęcają do pobrania darmowych wejściówek online, a osoby bez wejściówki mogą uczestniczyć w miarę dostępności miejsc.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa

Krakowskie Biuro Festiwalowe ogłosiło wrześniowy program Apteki Designu pod hasłem „projektowanie dla odczuwania” — z premierą prototypu CalmReef, warsztatami o sensorycznym projektowaniu wnętrz i obchodami 3. urodzin przestrzeni.

We wrześniowym programie foundacji KBF uwagę zwraca polska premiera CalmReef — interaktywnych paneli sensorycznych studia NIOH NIOH, rezydentów Apteki Designu (18 września). System łączy światło, dźwięk i dotyk, wspierając wyciszenie, regenerację i koncentrację, a 21 września odbędą się otwarte testy prototypu. Projekt zostanie zaprezentowany także na Vienna Design Week i Dutch Design Week.

Podczas warsztatu „Zmysły w przestrzeni wnętrza. Sensoryczny dobór kolorów i struktur” architektka Maria Miś opowie o psychologii architektury i pokaże, jak kolory, faktury i światło wpływają na odbiór wnętrz. W programie jest też „Wieczór opowieści z miasteczka, które istnieje tylko kilka dni w roku” ze twórcami Slot Art Festival.

Wrzesień zamkną 3. urodziny Apteki Designu (25–26 września) z wystawą Graduation Projects 2025, kreatywną stacją tworzenia merchu i spotkaniami, w tym urodzinową edycją „Halo, tu przyszłość”. Pełny program urodzin KBF zapowiedział w osobnym komunikacie.

Źródła: Krakowskie Biuro Festiwalowe (KBF), Urząd Miasta Krakowa